نامهربانی شهرها با معلولان و سالمندان


نامهربانی شهرها با معلولان و سالمندان - تصویر 1

سازمان ها شهر مجموعه ای فرهنگی کالبدی است که بر اساس نیازها، فعالیت ها و رفتارهای ساکنان شکل گرفته است.

 

انسان ها بسته به نیازهای فردی یا گروهی خود فعالیت کرده و الگوی رفتاری خاص خود را عرضه می کنند. شهر و فضاهای مختلف آن بستر یا ظرفی است برای اینگونه اتفاق ها. فضاها و خصوصیات آنها وابستگی شدیدی به نحوه فعالیت و الگوی رفتاری استفاده کنندگان دارند.

 

فضای شهری متعلق به همه شهروندان است و حیاط مشترک شهری نامیده می شود، زیرا همگان از سالم و ناتوان، پیر و جوان، زن و مرد، با هر قومیت و زبان و فرهنگی می توانند در آن حضور یابند. افراد سالم به دلیل داشتن توان جسمی به هر طریقی تلاش می کنند در فضاهای شهری با توجه به نیازهای روحی و روانی و تعاملات اجتماعی و شغلی خود بر مساعد نبودن محیط در نحوه تردد و رفت و آمد و حضور خود غلبه کنند ولی افراد ناتوان جسمی و حرکتی یا سالمندان حضور خود را تا اندازه ای بسیار زیاد وابسته به شرایط مناسب فضای شهری ای که می خواهند وارد آن شوند می دانند.

 

 

مناسب نبودن فضای شهری از هر لحاظ برای حضور این افراد، بر الگوی رفتاری آنها اثر منفی به جا می گذارد و سلامت فعالیت آنها را در جامعه به خطر می اندازد و باعث می شود که این افراد تبدیل به ساکنان ماندگار خانه های خود شوند و زندگی اجتماعی آنان در چهار دیواری خانه هایشان محدود شود و بی تردید این موضوع انواع بیماری های جسمی و روحی آنان را تشدید می کند و بخش دیگر از سلامتی که وابسته به محیط است نیز از دست می رود.

 

درصورت داشتن فضای شهری مناسب و در دسترس برای همگان که در آن آسایش و رفاه افراد و تمام گروه ها به خوبی عمل کند، شهر متعلق به تمام افراد جامعه می شود و حضور فرد سالم و ناتوان، پیر و جوان در آن دیده می شود زیرا تسهیلات و امکانات حضور آنان نیز مهیا شده، فضای شهری و رفتارهای اجتماعی آن در بهترین حالت خود آموزگاری بی همتا در زمینه آموزش مهارت ها و ادراک های اجتماعی است. کودکان و جوانان از راه مشاهده، تقلید و مشارکت نحوه ارتباط برقرار کردن و رفتار با انواع مردم (جوان ، سالمند، ناتوان جسمی و....) را می آموزند.

 

 

طبق آخرین آمار سرشماری عمومی نفوس و مسکن مرکز آمار حدود ۷درصد جمعیت شهر تهران را سالمندان و معلولان تشکیل می دهند. هرچه قدر در مقیاس کوچک تر این جامعه آماری بررسی شود نتایج مهمی استخراج می شود که طراحی و مناسب سازی فضاهای شهری در مقیاسی خرد از محله ای کوچک تا کلانشهری مانند تهران به چه میزان ضروری و حیاتی است.

 

با بررسی هایی که از جامعه آماری و تعداد افراد معلول جسمی حرکتی و سالمندان شده است چنین می توان نتیجه گرفت که در مناطق شهر تهران به چه صورت پراکنده شده اند تا به واسطه آن نقش فضاهای شهری برای حضور این افراد در جامعه حیاتی تر تلقی شود.

 

 

رابطه انسان با فضای شهری و اصولاً محیط انسان ساخت، رابطه ای مدنی است و کیفیت آن، الگوهای رفتاری مردم را تا حد زیادی شکل می دهد. افراد ناتوان و سالمندان همچون افراد سالم قادر به ایجاد چنین رابطه ای نیستند زیرا شرایط محیطی و کالبدی پیرامون خود را مساعد برای ایجاد ارتباط نمی بینند و زمانی در فضای عمومی احساس امنیت، آسایش و نظم می کنند و از کیفیت محیط بهره مند می شوند که در آنجا رعایت حقوق شهروندی صورت گیرد.

 

به هر حال، زندگی اجتماعی در هر شهری از میلیون ها فعالیت کوچک و بزرگ و مشترک شهروندان در زمان و مکان شکل می گیرد و محیط باز و فعال اجتماعی این زندگی را سرزنده تر و غنی تر می کند و به همین دلیل نباید امکانات اینگونه محیط تنها مختص گروه خاص باشد و تنها افرادی که از وضعیت سلامت کافی برخوردار هستند بتوانند از آن بهره مند شوند در طراحی فضاهای شهری باید حضور تمام گروه ها با هر وضعیت سلامتی در نظر گرفته شود. حال سؤال اساسی این است که چگونه مقوله مناسب سازی فضاهای شهری به منظور استفاده معلولان و افراد ناتوان را باید اولویت بندی کرد. طبق آخرین آمار سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته است تعداد افراد ناتوان جسمی و حرکتی و افرادی که در گروه سنی ۶۵ سال به بالا قرارگرفته اند در کوچک ترین مقیاس بلوک شهری آمارگیری شده اند.

 

 

دستاورد این سرشماری بسیار مورد اهمیت است. بررسی های صورت گرفته نشان می دهد که در مناطق ۲۲گانه شهر تهران چه نسبتی از این گروه ساکن هستند. این آمار نشان می دهد مناطق ۳ و ۶ بالاتر از ۱۰ درصد جمعیت و مناطق ۱، ۲، ۷، ۸، ۱۰، ۱۳، ۱۶، ۱۷ بین ۷ تا ۱۰درصد بیشترین فراوانی در تعداد فرد معلول و سالمند را در خود دارند.

 

آنچه اهمیت دارد این است که می توان در کوچک ترین مقیاس به طور نمونه در محله ای نمونه به طراحی و مناسب سازی پارک محله ای، کتابخانه محله ای، فرهنگسرا، اماکن ورزشی و مراکز خرید پرداخت تا یاری رسان حضور این افراد در محدوده محل زندگی خود باشد. بیشتر این افراد اکنون برای انجام ابتدایی ترین کارهای روزمره خود به خصوص در اجتماع با مشکلات فراوان روبه رو هستند. با در نظر داشتن آمار و تعداد این افراد می توان حداقل زمینه های مناسب سازی محیط را برای انجام فعالیت های روزمره آنان فراهم کرد تا نگاه ها و چشم ها به دیدن و حضور آنها عادت کند و آنان نیز لذت حضور در جامعه را زیر آسمان خدا، خودکفا و بدون نیاز به همراه درک کنند.

 


الهام مهین روستا

کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه