چند معیار حادثه نویسی برای صفحه حوادث در رسانه ها


چند معیار حادثه نویسی برای صفحه حوادث در رسانه ها - تصویر 1

صفحه حوادث، جذاب ترین و پرخواننده ترین صفحه روزنامه هاست. کار ساده ای است. کافی است که از وقوع یک قتل یا سرقت بزرگ یا کلاهبرداری خبری برسد. بقیه اش می ماند به اینکه روزنامه نگار چه اندازه توانایی ایجاد کشش و تعلیق در روایت ماجرا داشته باشد اما این فقط بخشی از قضیه است. حادثه نویسی شاید سخت ترین، ظریف ترین و پیچیده ترین بخش های روزنامه نگاری است.

 

زیرا:

۱) اخبار حوادث لاجرم با حیثیت، شرافت و آبروی افراد سروکار دارد. چه مجرم و چه قربانی باید محترم داشته شوند. پس خبر حادثه ای باید حق مصونیت جان و حیثیت افراد را محترم بشمارد.

 

 

۲) اخبار حادثه ای ممکن است بر روند رسیدگی به جرم به نفع یا زیان متهم اثر بگذارد. بنابراین روزنامه نگار باید با وقت زیاد اصل بی طرفی را رعایت کند. خصوصا اگر روزنامه نگار در خصوص حادثه ای، دوست دارد سمت و سویی داشته باشد، باید کاملا قواعد روزنامه نگاری تحقیقی را به کار بندد. روزنامه نگار باید به این نکته توجه داشته باشد که در هر واقعه مجرمانه، زندگی و آبروی چندین نفر مطرح است و هر کلمه و جمله ای می تواند همه چیز را زیر و رو کند.

 

۳) در هر حال یکی از ابعاد مهم هر خبر حادثه ای، جنبه های انسانی ماجراست. از سوی دیگر یکی از قواعد اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری، توجه و تاکید به اصول انسان دوستی است. تاکید بر جنبه های انسانی، نباید به شکلی باشد که جای مجرم و قربانی را عوض کند، مثلا مجرمی که بر اثر فقر، فساد و تباهی جامعه به راه خطا افتاده است، اگرچه مستحق همدردی می تواند باشد، اما این عوامل کلان اجتماعی، نمی تواند در فرآیند گردش اطلاعات، مرتکب را در موقعیتی مظلومانه تر از قربانی قرار دهد.

 

 

۴) معمولا انتشار اخبار حوادث، خاصیت پیشگیری از وقوع جرم دارند. این کارکرد به صورت خیلی ساده و طبیعی رخ می دهد. در واقع آحاد مردم با آگاهی از خطرات و مخاطراتی که آنها را تهدید می کند، به طور غیرمستقیم می آموزند که خود را از مهلکه های مجرمانه دور نگه دارند. مثلا در معرض ضرب و جرح قرار نگیرند، یا سرشان کلاه نرود یا منزل یا محل کار یا محل زندگی آنان مورد سرقت واقع نشود. پس انتشار هر آنچه به این فرآیند کمک می کند، برای روزنامه نگار آزاد است اما در خبر حادثه ای، اطلاعاتی هم وجود دارد که جز وحشت کور نمی آفریند. مثلا ذکر جزییات جراحت هایی که به مقتول وارد شده است و شرح و توصیف وضعیت جسد که موجب ترس و انفعال بی فایده می شود، چندان قابل انتشار نیست، مگر آنکه به کشف حقیقت کمکی کند.

 

۵) در همه جوامع، از جمله ایران، جرایم مختلفی از تخلفات رانندگی تا قتل های فجیع رخ می دهد. با این حال، طبق قواعد حرفه ای، روزنامه نگار و رسانه به دنبال اخباری است که از ارزش خبری بیشتری برخوردارند. ضریب کمیابی خبر مهم ترین ضابطه ارزش خبری است. هر اندازه یک خبر کمیاب تر باشد، ارزش خبری بالاتری دارد. ارزش خبر گاه ناشی از اصل خبر است (مانند قتل های سریالی) و گاه ناشی از عوامل انسانی موجود در واقعه مانند شخصیت مرتکب یا قربانی. مثلا سرقت ساده یک پیراهن از فروشگاه (که در اصل فاقد ارزش خبری است) توسط یک هنرمند یا ورزشکار یا سیاستمدار معروف.

 

درهر حال آنچه به هر خبر حادثه ای ارزش خبری می بخشد، خصلت کمیابی آنهاست. به همین دلیل و برای بهره برداری تحلیلی از این قبیل حوادث، ذکر عناصر مهمی که برای یک تحلیل ساده از این خبرها لازم است، باید در گزارش ها مورد توجه روزنامه نگار قرار گیرد. اطلاعات شخصی مربوط به مرتکب، مانند سن، تحصیلات، شغل و وضعیت طبقاتی، سابقه کیفری و دانستن درباره محیط اجتماعی محل وقوع جرم،شخصیت قربانی، قربانیان و... از جمله این اطلاعات است.

 

 

 

۶) اخبار حوادثی که در نشریات منتشر می شوند، قابل تعمیم نیستند. مثلا نمی توان گفت به دلیل کاهش یا افزایش انتشار چند خبر قتل یا سرقت یا...، جامعه امن یا ناامن شده است. تحلیل کلان وضعیت کیفری جامعه، مستلزم بررسی آمارهای کامل در روندهای میان مدت و دراز مدت است. باید هر حادثه در حد و اندازه خود مورد بحث و تحلیل قرار گیرد.

 

۷) مخالفان انتشار اخبار حوادثی از واژه سیاه نمایی برای اثبات مدعای خود استفاده می کنند و این را موجبی تلقی می کنند برای لزوم جلوگیری از انتشار اخبار حوادث یا محدود کردن آن، اما مواد سه و چهار قانون مطبوعات را فراموش می کنند که به موجب آن نشریات حق انتشار مطالب را دارند و «هیچ مقام دولتی و غیردولتی حق ندارد برای چاپ مطلب یا مقاله ای در صدد اعمال فشار بر مطبوعات برآید یا به سانسور و کنترل نشریات مبادرت کند.» این گروه نباید فراموش کنند که حس امنیت یا عدم امنیت، پیش از آنکه ناشی از خواندن چند خبر یا گزارش در مطبوعات باشد، ناشی از تجربه روزمره زندگی افراد است.

 

 

 

۸) و بالاخره اینکه یک روزنامه نگار حادثه نویس باید جامعه شناسی، روانشناسی و حتی حقوق بداند تا بتواند از عهده کار مهمی که در سخت ترین صفحه روزنامه دارد، برآید.

مرز میان روزنامه نگاری زرد و روزنامه نگاری تخصصی در رعایت این قبیل معیار است.

 


   کامبیز نوروزی

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه